Trình tự Xét xử công minh (1) – Khái niệm và Định nghĩa

Bản dịch của [rollinglinks]Vũ Quốc Ngữ[/rollinglinks]

(Defend the Defenders)

Nguồn: Amnesty International, 2014.

[themify_box style=”blue info rounded” ]Các hệ thống pháp luật quốc gia và tiêu chuẩn quốc tế định nghĩa các điều khoản liên quan đến xét ​​xử công bằng nhiều cách khác nhau. Các định nghĩa sau đây tìm cách làm rõ ý nghĩa của một số thuật ngữ được sử dụng trong hướng dẫn này. Những định nghĩa này không phải lúc nào cũng giống như những khái niệm được sử dụng trong tiêu chuẩn quốc tế hoặc luật quốc gia[/themify_box]

Amparo

Amparo là một biện pháp khắc phục được thiết kế để bảo đảm mỗi người có thể dựa vào một tòa án có thẩm quyền để bảo vệ chống lại các hành vi vi phạm quyền cơ bản của người đó.

Bắt giữ

Bắt giữ là “hành động tước đoạt tự do của một người được thực hiện bởi nhà chức trách với mục đích giam giữ người đó và cáo buộc với tội danh hình sự”. Nó là khoảng thời gian từ thời điểm người đó bị hạn chế quyền cá nhân tới khi được đưa ra trước một cơ quan có thẩm quyền có quyền quyết định trả tự do hoặc tiếp tục giam giữ.

Sự giảm án

Khi một bản án giảm có nghĩa là hình phạt đã được thay thế bằng một hình phạt nhẹ hơn hoặc không có hình phạt nào.

Toà án

Toà án và pháp đình là cơ quan thực hiện chức năng tư pháp. Tòa án được thành lập theo pháp luật để xác định các vấn đề thuộc thẩm quyền của mình trên cơ sở quy định của pháp luật và phù hợp với thủ tục tố tụng tiến hành theo một quy định. Pháp đình (tribunal) là một khái niệm rộng hơn so với tòa án, nhưng các điều khoản không được sử dụng nhất quán trong các quyền con người.

Cáo buộc hình sự

Cáo buộc hình sự là thông báo chính thức cho một cá nhân bởi cơ quan có thẩm quyền về một tội hình sự mà người đó đã phạm phải. Cáo buộc hình sự có thể ở dạng đơn khiếu nại hoặc một bản cáo trạng.

Tội hình sự

Theo mục đích của việc áp dụng các tiêu chuẩn xét xử công bằng quốc tế, nơi một hành vi cấu thành tội hình sự được xác định một cách độc lập với luật pháp quốc gia . Quyết định phụ thuộc vào cả bản chất của hành động và tính chất, mức độ nghiêm trọng của sự trừng phạt.

Việc phân loại một hành động theo luật pháp quốc gia là sự xem xét; tuy nhiên, khi hành vi được cho là phạm tội hình sự trong luật pháp quốc gia không phải là quyết định. Các quốc gia không thể tránh áp dụng các tiêu chuẩn xét xử công bằng quốc tế cho một trường hợp do không phân loại hành vi tội phạm hoặc bằng cách chuyển quyền tài phán từ tòa án cho các cơ quan hành chính.

Tập quán luật quốc tế

Tập quán luật quốc tế là một nguồn chính của các nghĩa vụ pháp lý quốc tế ràng buộc tất cả các quốc gia, độc lập với nghĩa vụ hiệp ước của họ. Các quy tắc của tập quán luật quốc tế đến từ “một thực tế chung được chấp nhận là luật”.

Tước quyền tự do

Tước quyền tự do được phân biệt trong luật nhân quyền quốc tế, từ việc hạn chế tự do hay hạn chế quyền tự do đi lại. Sự khác biệt giữa hạn chế về tự do đi lại và tước quyền tự do có thể rất nhỏ, ví dụ, một người có thể bị bắt buộc phải sống trong một phạm vi nhất định (cư trú bắt buộc).

Trong việc xác định một người đã bị tước đoạt quyền tự do của họ, Tòa án châu Âu đã tập trung vào mức độ và cường độ của những hạn chế. Tòa chú ý vào loại hình, thời hạn, các ảnh hưởng và cách thức thực hiện các biện pháp tước đoạt tự do. Các yếu tố liên quan bao gồm khả năng rời khỏi khu vực hạn chế , mức độ giám sát và kiểm soát chuyển động của cá nhân , và mức độ cách ly với người khác. Khi các sự kiện chỉ ra rằng một người đã bị tước mất tự do, một thời gian tương đối ngắn không ảnh hưởng đến kết luận này.

Giam giữ và bị tạm giữ

Khái niệm giam giữ được sử dụng trong hướng dẫn này chỉ về việc một người bị tước đoạt tự do bởi một cơ quan nhà nước (hoặc với sự đồng ý của nhà nước) cho bất kỳ lý do nào khác ngoài việc bị buộc tội hình sự. Đối tượng có thể bị giữ trong một khung cảnh công cộng hay tư nhân mà đối tượng không được tự do đi ra khỏi đó, bao gồm đồn cảnh sát, trại tạm giam hoặc quản thúc tại nhà.

Trong các vụ án hình sự, có nhiều hình thức giam giữ trước khi xét xử, bao gồm cả giam giữ tại đồn cảnh sát trước khi được đưa tới trước một thẩm phán và giam giữ trong nhà tạm giam. Khái niệm tạm giam sử dụng trong quy trình này là sự giam giữ theo lệnh của thẩm phán trước phiên tòa. Nó không bao gồm việc tước đoạt tự do của một công dân bởi cảnh sát để thẩm vấn hoặc bởi một người được luật cho phép.

Nguyên tắc Habeas corpus

Các lệnh của habeas corpus là một biện pháp khắc phục tư pháp được thiết kế để bảo vệ tự do cá nhân hoặc toàn vẹn thân thể bằng một nghị định tư pháp yêu cầu cơ quan chức năng đưa người bị giam giữ trước một thẩm phán để tính hợp pháp của việc giam giữ có thể được xác định và nếu thích hợp, việc trả tự do được ban ra. Nó là một trong những thủ tục thông qua đó tính hợp pháp của việc giam giữ một cá nhân có thể bị thách thức.

Bỏ tù

Khái niệm bỏ tù được sử dụng khi một cá nhân bị tước đoạt tự do sau khi đã bị tòa án kết tội. Tù là sự tước đoạt tự do sau phiên tòa và kết tội trong khi giam giữ là sự tước đoạt tự do trước và trong phiên tòa.

Tha bổng

Khi một người nhận được tha bổng thường có nghĩa là việc truy tố, kết án và mọi hình phạt được hủy bỏ, mọi quyền con người của người được ân xá được khôi phục. Thông thường, người đứng đầu quốc gia có quyền tha bổng.

Mức cưỡng bách của pháp luật quốc tế (jus cogens)

Công ước Viên về Luật điều ước quốc tế (Điều 53) quy định một chuẩn mực cưỡng bách của pháp luật quốc tế là “một tiêu chuẩn được chấp nhận và được công nhận bởi cộng đồng quốc tế của các quốc gia nói chung như một chuẩn mực để từ đó không một vi phạm nào được phép và chỉ có thể được sửa đổi bởi một chuẩn mực tiếp theo của luật pháp quốc tế nói chung có tính chất tương tự” . Định mức cưỡng bách cũng được biết đến bởi bởi khái niệm Latin  jus cogens.

Tra tấn và hoặc đối xử tàn bạo, vô nhân đạo hoặc trừng phạt khác

Tra tấn được định nghĩa trong Công ước chống tra tấn, với mục đích của việc áp dụng điều ước quốc tế, là “bất kỳ hành động mà gây đau dữ dội hoặc đau khổ, cho dù là thể chất hay tinh thần, là cố ý gây cho một người với mục đích khai thác thông tin hoặc lời thú tội từ anh ta hoặc một người thứ ba, trừng phạt anh ta vì một hành động của anh ta hoặc của một người thứ ba đã phạm hoặc bị nghi là đã thực hiện, hoặc đe dọa, ép buộc anh ta hoặc một người thứ ba, hoặc vì lý do phân biệt đối xử dựa trên bất kỳ loại nào, khi đau đớn hay đau khổ như vậy được gây ra bởi hoặc theo sự xúi giục hoặc với sự đồng ý hoặc đồng ý của một công chức hoặc người khác hành động theo chỉ đạo của quan chức nhà nước. Nó không bao gồm đau đớn hoặc sự đau khổ phát sinh do di truyền hay  ngẫu nhiên. Những biện pháp trừng phạt phải hợp pháp theo cả tiêu chuẩn quốc gia và quốc tế. Tuyên bố chống tra tấn nói: “Tra tấn là một sự tàn bạo, vô nhân đạo và là sự đối xử hoặc trừng phạt hạ cấp.

Văn kiện nhân quyền không đặt ra một định nghĩa về độc ác, đối xử vô nhân đạo hoặc trừng phạt hạ cấp. Điều này phù hợp với mục đích để cung cấp sự bảo vệ tối đa có thể cho các cá nhân chống lại sự vi phạm các quyền của họ cả về thể chất và tinh thần và phẩm giá của họ.

Bộ các nguyên tắc về bảo vệ tất cả mọi người dưới bất kỳ hình thức giam giữ hoặc phạt tù nói rằng thuật ngữ “độc ác, xử vô nhân đạo hoặc đối xử hoặc trừng phạt”  nên được hiểu là để tăng khả năng bảo vệ chống lại mọi sự lạm dụng về thể chất hay tinh thần, bao gồm cả việc giữ một người bị tạm giữ hay người tù trong điều kiện làm cho người này, tạm thời hoặc vĩnh viễn, không sử dụng tất cả các giác quan tự nhiên của mình, chẳng hạn như mù hoặc điếc, hoặc nhận thức của mình về địa điểm và thời gian” .

BREAKING NEWS