Nhà hoạt động chính trị Việt Nam Nguyễn Chí Tuyến, còn gọi là Anh Chí, trong bức ảnh được đăng tải trên trang Facebook của ông vào ngày 2/12/2022.
Năm nay, Hoa Kỳ kỷ niệm 30 năm thiết lập quan hệ ngoại giao với Việt Nam. Chính phủ Hoa Kỳ không nên quên việc nhiều người bất đồng chính kiến đã bị tước đoạt tự do.
Danielle Ranucci, The Diplomat, ngày 15/8/2025
Nguyễn Chí Tuyến chỉ muốn lên tiếng. Như một công dân. Như một người yêu nước. Bằng cách đó, ông đã trở thành một trong những nhà hoạt động nổi bật nhất của Việt Nam. Ông đã dành nhiều năm phản đối ôn hòa việc Trung Quốc xâm phạm lãnh hải Việt Nam. Sau khi một nhà máy Đài Loan đổ chất thải độc hại xuống ven biển Việt Nam, ông đã tổ chức phát trực tiếp cảnh người dân đập chảo trong bếp để yêu cầu chính quyền minh bạch. Ông đã gặp gỡ đại diện Liên minh Châu Âu để nói với họ về những người bất đồng chính kiến bị giam giữ bất công và sự đàn áp quyền của người bản địa, đồng thời đăng tải nhiều video gợi ý những cách Việt Nam có thể giải quyết vấn nạn tham nhũng.
Những nỗ lực của ông đã khiến ông phải chịu án tù 5 năm.
Một năm trước, vào ngày 15//8/2024, sau phiên toà kéo dài năm giờ trong phòng xử án kín- người được nhiều người biết đến với bút danh Anh Chí – đã bị kết tội “tuyên truyền chống nhà nước” và bị kết án năm năm tù giam.
Năm nay đánh dấu kỷ niệm 30 năm quan hệ ngoại giao giữa Hoa Kỳ và Việt Nam. Việt Nam đóng vai trò quan trọng trong việc cân bằng quyền lực giữa các nền dân chủ như Liên minh Châu Âu và các chế độ độc tài như Trung Quốc. Các nền dân chủ dựa vào Hà Nội để chống lại ảnh hưởng khu vực của Bắc Kinh, ngay cả khi Trung Quốc vẫn là một trong những đối tác thương mại quan trọng nhất của Việt Nam. Mặc dù Việt Nam đã cân bằng thành công mối quan hệ với các quốc gia này, nhưng phản ứng gay gắt của Việt Nam đối với lập trường ủng hộ dân chủ của ông Tuyến đã cung cấp những hiểu biết sâu sắc về chiến lược địa chính trị của mình – và là một lý do mạnh mẽ để các nền dân chủ vận động trả tự do cho ông Tuyến.
Việc bắt giữ những người bất đồng chính kiến không còn mới mẻ ở Việt Nam.
Việt Nam là một chế độ độc đảng do Đảng Cộng sản Việt Nam (ĐCSVN) cai trị kể từ khi Chiến tranh Việt Nam kết thúc năm 1975. Lương Cường là Chủ tịch nước (mặc dù ông Tuyến chủ yếu bị đàn áp dưới thời Tô Lâm, người từng giữ chức Chủ tịch nước một thời gian ngắn trước khi được bầu làm Tổng bí thư ĐCSVN). ĐCSVN cai trị bằng bàn tay sắt. Họ đã cấm tất cả các đảng phái đối lập, bắt giữ các nhà hoạt động chỉ trích chính quyền và bỏ tù các thành viên của các nhóm thiểu số vận động ôn hòa cho quyền thực hành tôn giáo của họ.
Từ năm 2011, ông Tuyến đã phản đối chế độ Việt Nam, chủ yếu thông qua các video trên YouTube và các hoạt động tổ chức cộng đồng. Tại một quốc gia đàn áp mọi phương tiện truyền thông độc lập, ông Tuyến đã thu hút được 100.000 người theo dõi trên tài khoản YouTube Anh Chí Râu Đen, và giới thiệu cho người xem những vấn đề chính trị cốt lõi ở Việt Nam. Ông cũng đã giúp thành lập phong trào No-U, một câu lạc bộ bóng đá phản đối sự xâm nhập của Trung Quốc vào các khu vực do Việt Nam tuyên bố chủ quyền ở Biển Đông. Ông đã tổ chức một chiến dịch ủng hộ bảo vệ môi trường sau cuộc khủng hoảng ô nhiễm môi trường biển bởi Formosa, giúp xây dựng trường học ở vùng nông thôn, và hỗ trợ nạn nhân thiên tai.
Ông cũng lên tiếng phản đối sự đối xử khắc nghiệt của chế độ đối với các nhà hoạt động dân chủ. Trong một bức thư ngỏ thay mặt cho những người bất đồng chính kiến Việt Nam bị cầm tù, ông Tuyến viết: “Điều duy nhất chúng tôi làm là hành động theo lương tâm, nói lên suy nghĩ, mong muốn, khát khao của mình.”
Việt Nam đã đền đáp những nỗ lực của ông Tuyến bằng sự giám sát và bạo lực của cảnh sát. Năm 2015, cảnh sát mặc thường phục đã tấn công ông trên đường phố Hà Nội, khiến ông bị thương nặng đến mức phải khâu mặt. Năm 2017, khi ông đang lái xe đưa con trai từ trường về nhà, nhiều cảnh sát khác đã đánh ông bất tỉnh.
Một buổi sáng tháng 2 năm 2024, khi ông Tuyến đang trong tình trạng sức khỏe yếu, ba nhân viên giám sát đã túc trực bên ngoài nhà ông. Họ nói với vợ ông rằng họ chỉ muốn nói chuyện với ông. Khi cô mở cửa, một số cảnh sát mặc thường phục xông vào, đọc lệnh khám xét và bắt giữ mà họ từ chối xuất trình, và bắt giữ Tuyến.
Để biện minh cho hành động của mình, cảnh sát đã trích dẫn hai video mà ông đã đăng trên kênh YouTube của mình. Một video nói về khoản quyên góp 200 triệu đô la của chủ tịch VietJet Air, Nguyễn Thị Phương Thảo, cho Đại học Oxford ở Vương quốc Anh. Video thứ hai cho rằng việc thành lập nhiều đảng phái chính trị có thể giúp giải quyết vấn đề tham nhũng ở Việt Nam.
Sau năm tháng bị giam giữ trước khi xét xử mà không được phép liên lạc với luật sư và gia đình, ông Tuyến đã bị Tòa án Nhân dân Hà Nội xét xử vào tháng 8 năm ngoái. Mặc dù phiên tòa xét xử ông được cho là công khai, nhưng chỉ có vợ và luật sư của ông được phép tham dự.
Chính quyền cáo buộc ông vi phạm Điều 117 Bộ luật Hình sự Việt Nam, một điều luật mơ hồ cấm lan truyền thông tin sai sự thật mà Việt Nam thường xuyên sử dụng như vũ khí chống lại các nhà hoạt động.
Bằng cách nào đó, các video kêu gọi cải cách dân chủ của Tuyến lại cấu thành một hình thức tuyên truyền như vậy. Kết thúc phiên tòa kéo dài năm giờ, thẩm phán đã tuyên án Tuyến năm năm tù giam mà không có án treo.
Không còn nghi ngờ gì nữa, phần quan trọng nhất của câu chuyện này chính là nỗi đau khổ dai dẳng của Tuyến và vợ cùng hai con của ông. Trong khi Tuyến bị giam giữ biệt lập, gia đình ông không hề biết tình trạng của ông. Họ chỉ được phép gửi đồ tiếp tế cho ông hai lần một tháng, nhưng họ không bao giờ biết liệu ông có nhận được hay không. Họ cũng không biết liệu ông có được đối xử tốt hay bị tra tấn. Giờ đây, họ sống mà không có ông.
Nhưng hoàn cảnh của ông Tuyến cũng cho thấy những hiểu biết sâu sắc về chiến lược địa chính trị của Việt Nam. Việt Nam đặt mục tiêu cân bằng mối quan hệ với các nước như Hoa Kỳ và EU với các nước như Trung Quốc. Đối với Hoa Kỳ, Việt Nam đóng vai trò quan trọng trong việc chống lại ảnh hưởng khu vực của Trung Quốc, trong khi EU coi Việt Nam là một đối tác ngoại giao chủ chốt. Việt Nam đã ký kết Quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện với Hoa Kỳ. Việt Nam cũng đang chuẩn bị ký kết quan hệ với EU.
Trong khi đó, Việt Nam coi Trung Quốc là một đối tác thương mại quan trọng. Trung Quốc là thị trường nhập khẩu lớn nhất và là điểm đến xuất khẩu lớn thứ hai của Việt Nam. Bên cạnh việc thiết lập Quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện với Trung Quốc vào năm 2008, Việt Nam còn ủng hộ các kế hoạch đàn áp xuyên quốc gia của Trung Quốc, tạo điều kiện cho Trung Quốc bắt giữ và hồi hương ít nhất hai nhà bất đồng chính kiến.
Cả Hoa Kỳ và EU đều coi nhân quyền là nền tảng cho quan hệ đối tác ngoại giao hiện có với Việt Nam. Nhưng như trường hợp của ông Tuyến cho thấy, Việt Nam có thể tuyên bố sẽ bảo vệ nhân quyền. Tuy nhiên, họ sẽ kiên quyết đàn áp những người bất đồng chính kiến, bỏ tù những người như ông Tuyến, những người chỉ trích sự xâm lược của Trung Quốc và ủng hộ cải cách xã hội tích cực.
Về bản chất, Việt Nam là một chế độ độc tài, giống với Trung Quốc hơn là Hoa Kỳ và EU. Trong khi quan hệ ngoại giao được xây dựng trên nền tảng tôn trọng lẫn nhau giữa các quốc gia đối tác đối với chủ quyền và hệ thống chính trị của nhau, thì sự tôn trọng lẫn nhau thực sự chỉ có thể đạt được thông qua sự cởi mở và đối thoại. Điều quan trọng là phải hiểu rằng Việt Nam sẽ chỉ hành động để thúc đẩy nhân quyền nếu các đối tác ngoại giao của họ có trách nhiệm.
Đây chính xác là điều Hoa Kỳ và EU phải làm. EU đã ra một tuyên bố kêu gọi trả tự do cho ông Tuyến khi ông bị kết án tù lần đầu, đây là một khởi đầu đầy hứa hẹn. Mặc dù Hoa Kỳ đã đưa ra những tuyên bố về việc Việt Nam giam giữ tùy tiện tù nhân nói chung, nhưng họ chưa cụ thể kêu gọi trả tự do cho ông Tuyến.
Chúng ta không thể biết điều gì đang xảy ra sau cánh cửa đóng kín, nhưng để thực sự buộc Việt Nam phải chịu trách nhiệm, các quốc gia dân chủ phải liên tục kêu gọi trả tự do cho ông Tuyến. Nếu không có đối thoại liên tục, quan hệ của các quốc gia này với Việt Nam sẽ vẫn hời hợt và thiếu nền tảng tin cậy cần thiết để đảm bảo an ninh chiến lược thực sự trong khu vực.
Trong bối cảnh địa chính trị đầy biến động, điều cần thiết là phải ghi nhớ đến những sinh mạng con người tiếp tục bị tổn hại bởi sự im lặng này. Ông Tuyến, người chỉ có tội duy nhất là đề xuất các biện pháp giúp Việt Nam giảm thiểu tham nhũng, vẫn đang ngồi tù. Trong khi đó, vợ và hai con của ông đang kỷ niệm một năm ngày ông vắng mặt một cách vô lý.
Một năm là quá đủ. Cũng như ông Tuyến đã từng lên tiếng bênh vực các nhà hoạt động bị giam giữ trong thư ngỏ của mình, đã đến lúc các chế độ dân chủ phải lên tiếng và kêu gọi trả tự do cho ông. Làm như vậy sẽ thúc đẩy đối thoại có ý nghĩa với Việt Nam, tăng cường an ninh chiến lược và quan trọng nhất là cho phép một người đàn ông vô tội trở về nhà với gia đình và những người thân yêu.
August 23, 2025
Một năm sau khi nhà bất đồng chính kiến Nguyễn Chí Tuyến bị giam cầm bất công
by Defend the Defenders • [Human Rights]
Nhà hoạt động chính trị Việt Nam Nguyễn Chí Tuyến, còn gọi là Anh Chí, trong bức ảnh được đăng tải trên trang Facebook của ông vào ngày 2/12/2022.
Năm nay, Hoa Kỳ kỷ niệm 30 năm thiết lập quan hệ ngoại giao với Việt Nam. Chính phủ Hoa Kỳ không nên quên việc nhiều người bất đồng chính kiến đã bị tước đoạt tự do.
Danielle Ranucci, The Diplomat, ngày 15/8/2025
Nguyễn Chí Tuyến chỉ muốn lên tiếng. Như một công dân. Như một người yêu nước. Bằng cách đó, ông đã trở thành một trong những nhà hoạt động nổi bật nhất của Việt Nam. Ông đã dành nhiều năm phản đối ôn hòa việc Trung Quốc xâm phạm lãnh hải Việt Nam. Sau khi một nhà máy Đài Loan đổ chất thải độc hại xuống ven biển Việt Nam, ông đã tổ chức phát trực tiếp cảnh người dân đập chảo trong bếp để yêu cầu chính quyền minh bạch. Ông đã gặp gỡ đại diện Liên minh Châu Âu để nói với họ về những người bất đồng chính kiến bị giam giữ bất công và sự đàn áp quyền của người bản địa, đồng thời đăng tải nhiều video gợi ý những cách Việt Nam có thể giải quyết vấn nạn tham nhũng.
Những nỗ lực của ông đã khiến ông phải chịu án tù 5 năm.
Một năm trước, vào ngày 15//8/2024, sau phiên toà kéo dài năm giờ trong phòng xử án kín- người được nhiều người biết đến với bút danh Anh Chí – đã bị kết tội “tuyên truyền chống nhà nước” và bị kết án năm năm tù giam.
Năm nay đánh dấu kỷ niệm 30 năm quan hệ ngoại giao giữa Hoa Kỳ và Việt Nam. Việt Nam đóng vai trò quan trọng trong việc cân bằng quyền lực giữa các nền dân chủ như Liên minh Châu Âu và các chế độ độc tài như Trung Quốc. Các nền dân chủ dựa vào Hà Nội để chống lại ảnh hưởng khu vực của Bắc Kinh, ngay cả khi Trung Quốc vẫn là một trong những đối tác thương mại quan trọng nhất của Việt Nam. Mặc dù Việt Nam đã cân bằng thành công mối quan hệ với các quốc gia này, nhưng phản ứng gay gắt của Việt Nam đối với lập trường ủng hộ dân chủ của ông Tuyến đã cung cấp những hiểu biết sâu sắc về chiến lược địa chính trị của mình – và là một lý do mạnh mẽ để các nền dân chủ vận động trả tự do cho ông Tuyến.
Việc bắt giữ những người bất đồng chính kiến không còn mới mẻ ở Việt Nam.
Việt Nam là một chế độ độc đảng do Đảng Cộng sản Việt Nam (ĐCSVN) cai trị kể từ khi Chiến tranh Việt Nam kết thúc năm 1975. Lương Cường là Chủ tịch nước (mặc dù ông Tuyến chủ yếu bị đàn áp dưới thời Tô Lâm, người từng giữ chức Chủ tịch nước một thời gian ngắn trước khi được bầu làm Tổng bí thư ĐCSVN). ĐCSVN cai trị bằng bàn tay sắt. Họ đã cấm tất cả các đảng phái đối lập, bắt giữ các nhà hoạt động chỉ trích chính quyền và bỏ tù các thành viên của các nhóm thiểu số vận động ôn hòa cho quyền thực hành tôn giáo của họ.
Từ năm 2011, ông Tuyến đã phản đối chế độ Việt Nam, chủ yếu thông qua các video trên YouTube và các hoạt động tổ chức cộng đồng. Tại một quốc gia đàn áp mọi phương tiện truyền thông độc lập, ông Tuyến đã thu hút được 100.000 người theo dõi trên tài khoản YouTube Anh Chí Râu Đen, và giới thiệu cho người xem những vấn đề chính trị cốt lõi ở Việt Nam. Ông cũng đã giúp thành lập phong trào No-U, một câu lạc bộ bóng đá phản đối sự xâm nhập của Trung Quốc vào các khu vực do Việt Nam tuyên bố chủ quyền ở Biển Đông. Ông đã tổ chức một chiến dịch ủng hộ bảo vệ môi trường sau cuộc khủng hoảng ô nhiễm môi trường biển bởi Formosa, giúp xây dựng trường học ở vùng nông thôn, và hỗ trợ nạn nhân thiên tai.
Ông cũng lên tiếng phản đối sự đối xử khắc nghiệt của chế độ đối với các nhà hoạt động dân chủ. Trong một bức thư ngỏ thay mặt cho những người bất đồng chính kiến Việt Nam bị cầm tù, ông Tuyến viết: “Điều duy nhất chúng tôi làm là hành động theo lương tâm, nói lên suy nghĩ, mong muốn, khát khao của mình.”
Việt Nam đã đền đáp những nỗ lực của ông Tuyến bằng sự giám sát và bạo lực của cảnh sát. Năm 2015, cảnh sát mặc thường phục đã tấn công ông trên đường phố Hà Nội, khiến ông bị thương nặng đến mức phải khâu mặt. Năm 2017, khi ông đang lái xe đưa con trai từ trường về nhà, nhiều cảnh sát khác đã đánh ông bất tỉnh.
Một buổi sáng tháng 2 năm 2024, khi ông Tuyến đang trong tình trạng sức khỏe yếu, ba nhân viên giám sát đã túc trực bên ngoài nhà ông. Họ nói với vợ ông rằng họ chỉ muốn nói chuyện với ông. Khi cô mở cửa, một số cảnh sát mặc thường phục xông vào, đọc lệnh khám xét và bắt giữ mà họ từ chối xuất trình, và bắt giữ Tuyến.
Để biện minh cho hành động của mình, cảnh sát đã trích dẫn hai video mà ông đã đăng trên kênh YouTube của mình. Một video nói về khoản quyên góp 200 triệu đô la của chủ tịch VietJet Air, Nguyễn Thị Phương Thảo, cho Đại học Oxford ở Vương quốc Anh. Video thứ hai cho rằng việc thành lập nhiều đảng phái chính trị có thể giúp giải quyết vấn đề tham nhũng ở Việt Nam.
Sau năm tháng bị giam giữ trước khi xét xử mà không được phép liên lạc với luật sư và gia đình, ông Tuyến đã bị Tòa án Nhân dân Hà Nội xét xử vào tháng 8 năm ngoái. Mặc dù phiên tòa xét xử ông được cho là công khai, nhưng chỉ có vợ và luật sư của ông được phép tham dự.
Chính quyền cáo buộc ông vi phạm Điều 117 Bộ luật Hình sự Việt Nam, một điều luật mơ hồ cấm lan truyền thông tin sai sự thật mà Việt Nam thường xuyên sử dụng như vũ khí chống lại các nhà hoạt động.
Bằng cách nào đó, các video kêu gọi cải cách dân chủ của Tuyến lại cấu thành một hình thức tuyên truyền như vậy. Kết thúc phiên tòa kéo dài năm giờ, thẩm phán đã tuyên án Tuyến năm năm tù giam mà không có án treo.
Không còn nghi ngờ gì nữa, phần quan trọng nhất của câu chuyện này chính là nỗi đau khổ dai dẳng của Tuyến và vợ cùng hai con của ông. Trong khi Tuyến bị giam giữ biệt lập, gia đình ông không hề biết tình trạng của ông. Họ chỉ được phép gửi đồ tiếp tế cho ông hai lần một tháng, nhưng họ không bao giờ biết liệu ông có nhận được hay không. Họ cũng không biết liệu ông có được đối xử tốt hay bị tra tấn. Giờ đây, họ sống mà không có ông.
Nhưng hoàn cảnh của ông Tuyến cũng cho thấy những hiểu biết sâu sắc về chiến lược địa chính trị của Việt Nam. Việt Nam đặt mục tiêu cân bằng mối quan hệ với các nước như Hoa Kỳ và EU với các nước như Trung Quốc. Đối với Hoa Kỳ, Việt Nam đóng vai trò quan trọng trong việc chống lại ảnh hưởng khu vực của Trung Quốc, trong khi EU coi Việt Nam là một đối tác ngoại giao chủ chốt. Việt Nam đã ký kết Quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện với Hoa Kỳ. Việt Nam cũng đang chuẩn bị ký kết quan hệ với EU.
Trong khi đó, Việt Nam coi Trung Quốc là một đối tác thương mại quan trọng. Trung Quốc là thị trường nhập khẩu lớn nhất và là điểm đến xuất khẩu lớn thứ hai của Việt Nam. Bên cạnh việc thiết lập Quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện với Trung Quốc vào năm 2008, Việt Nam còn ủng hộ các kế hoạch đàn áp xuyên quốc gia của Trung Quốc, tạo điều kiện cho Trung Quốc bắt giữ và hồi hương ít nhất hai nhà bất đồng chính kiến.
Cả Hoa Kỳ và EU đều coi nhân quyền là nền tảng cho quan hệ đối tác ngoại giao hiện có với Việt Nam. Nhưng như trường hợp của ông Tuyến cho thấy, Việt Nam có thể tuyên bố sẽ bảo vệ nhân quyền. Tuy nhiên, họ sẽ kiên quyết đàn áp những người bất đồng chính kiến, bỏ tù những người như ông Tuyến, những người chỉ trích sự xâm lược của Trung Quốc và ủng hộ cải cách xã hội tích cực.
Về bản chất, Việt Nam là một chế độ độc tài, giống với Trung Quốc hơn là Hoa Kỳ và EU. Trong khi quan hệ ngoại giao được xây dựng trên nền tảng tôn trọng lẫn nhau giữa các quốc gia đối tác đối với chủ quyền và hệ thống chính trị của nhau, thì sự tôn trọng lẫn nhau thực sự chỉ có thể đạt được thông qua sự cởi mở và đối thoại. Điều quan trọng là phải hiểu rằng Việt Nam sẽ chỉ hành động để thúc đẩy nhân quyền nếu các đối tác ngoại giao của họ có trách nhiệm.
Đây chính xác là điều Hoa Kỳ và EU phải làm. EU đã ra một tuyên bố kêu gọi trả tự do cho ông Tuyến khi ông bị kết án tù lần đầu, đây là một khởi đầu đầy hứa hẹn. Mặc dù Hoa Kỳ đã đưa ra những tuyên bố về việc Việt Nam giam giữ tùy tiện tù nhân nói chung, nhưng họ chưa cụ thể kêu gọi trả tự do cho ông Tuyến.
Chúng ta không thể biết điều gì đang xảy ra sau cánh cửa đóng kín, nhưng để thực sự buộc Việt Nam phải chịu trách nhiệm, các quốc gia dân chủ phải liên tục kêu gọi trả tự do cho ông Tuyến. Nếu không có đối thoại liên tục, quan hệ của các quốc gia này với Việt Nam sẽ vẫn hời hợt và thiếu nền tảng tin cậy cần thiết để đảm bảo an ninh chiến lược thực sự trong khu vực.
Trong bối cảnh địa chính trị đầy biến động, điều cần thiết là phải ghi nhớ đến những sinh mạng con người tiếp tục bị tổn hại bởi sự im lặng này. Ông Tuyến, người chỉ có tội duy nhất là đề xuất các biện pháp giúp Việt Nam giảm thiểu tham nhũng, vẫn đang ngồi tù. Trong khi đó, vợ và hai con của ông đang kỷ niệm một năm ngày ông vắng mặt một cách vô lý.
Một năm là quá đủ. Cũng như ông Tuyến đã từng lên tiếng bênh vực các nhà hoạt động bị giam giữ trong thư ngỏ của mình, đã đến lúc các chế độ dân chủ phải lên tiếng và kêu gọi trả tự do cho ông. Làm như vậy sẽ thúc đẩy đối thoại có ý nghĩa với Việt Nam, tăng cường an ninh chiến lược và quan trọng nhất là cho phép một người đàn ông vô tội trở về nhà với gia đình và những người thân yêu.
(Bản dịch của Người Bảo vệ Nhân quyền)
Nguồn: https://thediplomat.com/2025/08/a-vietnamese-dissident-marks-one-year-of-unjust-imprisonment/