Chín nhà báo USAGM đang bị cầm tù được vinh danh với giải thưởng tự do báo chí cao quý nhất

CLB Báo chí Quốc gia- Thông cáo báo chí

Washington, ngày 31/10/2025

Câu lạc bộ (CLB) Báo chí Quốc gia sẽ trao Giải thưởng Tự do Báo chí John Aubuchon năm 2025 cho một nhóm gồm chín nhà báo trực thuộc Cơ quan Truyền thông Toàn cầu Hoa Kỳ (USAGM), những người vẫn đang bị giam giữ ở nước ngoài sau khi cơ quan này bị giải thể vào đầu năm nay.

Hội đồng Quản trị của CLB đã nhất trí rằng vinh dự này nhằm ghi nhận lòng dũng cảm của các nhà báo khi hành nghề báo chí ở những nơi thường xuyên nguy hiểm cho các nhà báo trên thế giới, đồng thời kêu gọi sự chú ý đến những gì được mô tả là sự thất bại của Chính phủ Hoa Kỳ trong việc bảo vệ các phóng viên bị bỏ tù vì những công việc thúc đẩy lý tưởng tự do ngôn luận của Hoa Kỳ.

“Chín nhà báo này đã liều mình đưa tin về sự thật tại một số nơi nguy hiểm nhất thế giới,” Chủ tịch CLB Báo chí Quốc gia Mike Balsamo phát biểu. “Họ đã thực hiện sứ mệnh của một nền báo chí tự do – soi sáng nơi những kẻ khác cố gắng áp đặt sự im lặng – và họ đã làm điều đó dưới danh nghĩa truyền thông được Hoa Kỳ hỗ trợ. Lòng dũng cảm của họ xứng đáng được chúng ta tôn trọng sâu sắc nhất.”

Giải thưởng Aubuchon, được đặt theo tên cố Chủ tịch CLB Báo chí Quốc gia John Aubuchon, là sự công nhận cao nhất của tổ chức này dành cho tự do báo chí. Giải thưởng được trao hàng năm để ghi nhận các nhà báo trong và ngoài nước, những người đã liều mạng sống hoặc tự do để theo đuổi sự thật.

Giải thưởng năm nay vinh danh chín phóng viên trực thuộc USAGM hiện đang bị giam giữ tại nhiều quốc gia độc tài. Họ bao gồm:

Shin Daewe, một nhà làm phim tài liệu người Myanmar và cộng tác viên của Đài Á Châu Tự Do (RFA), đã bị kết án tới 15 năm tù theo Luật Chống Khủng bố của Myanmar vì mua thiết bị máy bay không người lái để sử dụng trong quá trình đưa tin.

Sithu Aung Myint, bình luận viên của Đài Tiếng nói Hoa Kỳ (VOA), đã bị kết án ba năm tù tại Myanmar với cáo buộc “kích động” và “phỉ báng” sau khi chỉ trích chính quyền quân sự.

Nguyễn Lân Thắng, cộng tác viên của Ban Việt ngữ RFA, đã bị kết án sáu năm tù tại Việt Nam vì tội “tuyên truyền chống nhà nước.”

Nguyễn Tường Thụy, cộng tác viên của Ban Việt ngữ RFA, đã bị kết án 11 năm tù vì tội “phỉ báng chính quyền Hà Nội.”

Phạm Chí Dũng, một nhà báo, blogger và cộng tác viên của VOA, đã bị kết án 15 năm tù tại Việt Nam sau khi bị kết tội “tuyên truyền chống nhà nước.”

Trương Duy Nhất, cộng tác viên của chuyên mục blog của Ban Việt ngữ RFA trước khi bị công an Việt Nam bắt cóc tại Thái Lan vào tháng 1 năm 2019, đã bị kết án 10 năm tù vì tội “lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ.”

Nguyễn Vũ Bình, cộng tác viên của Ban Việt ngữ của RFA, đã bị kết án bảy năm tù giam về tội danh tuyên truyền chống nhà nước.

Farid Mehralizada, một nhà báo người Azerbaijan của Đài Châu Âu Tự do (RFE), đã bị kết án chín năm tù giam về tội danh gian lận tài chính với động cơ chính trị.

Nika Novak, phóng viên của Ban tiếng Nga thuộc RFE, đã bị kết án bốn năm tù giam vì “hợp tác với một tổ chức nước ngoài một cách bí mật.”

“Việc họ bị bỏ tù gây phẫn nộ cho bất kỳ ai tin tưởng vào cam kết của Hoa Kỳ đối với tự do,” Balsamo nói. “Những phóng viên này đã thúc đẩy các giá trị của Hoa Kỳ về minh bạch và tự do ngôn luận, vậy mà họ lại bị bỏ rơi. Việc họ bị bỏ rơi là một vết nhơ đối với uy tín của quốc gia chúng ta và là lời nhắc nhở về những gì sẽ xảy ra khi chúng ta thoái lui khỏi việc bảo vệ quyền tự do báo chí.”

USAGM là một cơ quan liên bang độc lập giám sát VOA, đài phát thanh quốc tế lớn nhất và lâu đời nhất của Hoa Kỳ, và đã tài trợ cho RFA, RFE và nhiều hãng thông tấn khác. Cơ quan này có khoảng 3.500 nhân viên với ngân sách hàng năm là 886 triệu đô la vào năm 2024.

Từ tháng 3 đến tháng 7 năm 2025, 85% nhân viên tại USAGM và các công ty con đã bị sa thải theo chỉ đạo của Nhà Trắng. Việc cắt giảm này diễn ra sau sắc lệnh hành pháp do Tổng thống Donald Trump ban hành vào tháng 3 năm 2025, chỉ đạo việc giải thể USAGM “ở mức độ tối đa phù hợp với luật hiện hành.” Khoảng 250 nhân viên vẫn còn ở lại, với dấu hiệu cho thấy ngân sách năm 2026 của cơ quan này sẽ được chuyển hướng đến việc đóng cửa hoàn toàn hoạt động của USAGM.

Hội đồng Quản trị CLB Báo chí Quốc gia cho biết quyết định vinh danh các nhà báo bị cầm tù của họ một phần là do sự sụp đổ của cơ cấu USAGM, vốn trước đây đã tài trợ và hỗ trợ các cơ quan truyền thông độc lập do Hoa Kỳ hậu thuẫn hoạt động ở nước ngoài. Những người chỉ trích cho rằng việc giải thể này đã khiến hàng chục nhà báo dễ bị trả thù và tước đi các kênh chính thức để Chính phủ Hoa Kỳ vận động cho việc trả tự do cho họ.

“Hoa Kỳ không thể quay lưng lại với những nhà báo này hoặc những lý tưởng mà họ đại diện,” Balsamo nói. “Chúng tôi kêu gọi Nhà Trắng, Quốc hội và Bộ Ngoại giao tái hợp tác, thúc đẩy việc trả tự do cho họ và đảm bảo rằng các hoạt động truyền thông do Hoa Kỳ hỗ trợ trong tương lai có cơ chế rõ ràng để bảo vệ các nhà báo đã liều mạng vì nước Mỹ.”

CLB Báo chí Quốc gia sẽ trao giải thưởng Aubuchon năm 2025, cùng với Giải thưởng Neil và Susan Sheehan dành cho Báo chí Điều tra, trong buổi Gala trao giải thường niên Fourth Estate Award vào ngày 9/12 tại Washington, D.C. Buổi dạ tiệc là một hoạt động gây quỹ cho Viện Báo chí CLB Báo chí Quốc gia, một tổ chức phi lợi nhuận trực thuộc CLB, nơi tổ chức các khóa đào tạo nhằm trang bị cho các nhà báo những kỹ năng và tiêu chuẩn để cung cấp thông tin cho công chúng theo cách khơi dậy sự tham gia của công dân.